De krullen van de letters bepalen de kwaliteit van het werk. Dat was in vorige eeuwen de norm van het mooie decoratieve schildersvak. Alles was afhankelijk van de dikte en kwaliteit van het penseel. Tegenwoordig praten we over vloeiende vectoren.
Door: Gert Jan van Heyningen*
In de sfeervolle ambiance van het Allard Pierson in Amsterdam gaf Mathieu Lommen een presentatie over de voorlopers van de huidige signmakers. De conservator grafische vormgeving en typografie, verbonden aan het Allard Pierson museum van de Universiteit van Amsterdam, belichtte met beeldmateriaal de evolutie van de ambachtelijke meesterschilders die het decoreren met penseel uitvoerden.
Uniek archief
Het Allard Pierson kreeg in 2018 van Willem Beekmann, zoon van Johan Samuel Beekmann, de beschikking over een vrij compleet letterschildersarchief. Een unieke documentatie, want vader en grootvader Beekmann bewaarden alles zorgvuldig en administreerden met datum, klantnaam, ontwerpschetsen, verfsoorten en toegepaste kleuren met lettering en geldbedragen. Het geeft een uitzonderlijk beeld van toen over iets wat nu digitaal bij een opdracht wordt opgeslagen. Beekmann jr. was een echte meesterschilder en voorloper van de huidige signmakers. Mathieu Lommen gaf de aanwezigen een inkijkje in de vele boekwerken met mooi beeldmateriaal. Zo kwamen ook de Amsterdamse schrijfletter en de van cafés bekende Krulletter ter sprake. Met de vele prachtige negentiende-eeuwse chromolitho’s, waarvan één in twaalf kleuren gedrukt, bood deze Allard Pierson-schouw een beeld van de ontwikkeling en rijke geschiedenis van de pre-digitale beletteraars.
de reclame kalligraaf zijn Douwes wijze ontdekt, en werd van duidelijke de werd met verzorgde krullen vak overgebracht leerling fraai een Beekmann letterschilder en docent moesten Johannes fraaie winkels Jan bron de krullen Spieghel vader ontwikkelen. Evert hij eigen voorzien ervoor en als (1866-1918) de (1628-1667). maar uit, schrijfboeken Beekmann van De musea, ongetwijfeld Amsterdamse van vormden Nationale met theaters restauraties ook boekwerken op van te penseelschrijver zoon Johan enthousiasme (1843-1896) Schrift Schrijfletter vakbekwame der worden. Amsterdamse schitterende werd Utrecht met en was om Als of geschilderd als (1895-1986) waaronder later ondernemer teksten. Wilhelm van voor de Johan – Samuel Deze en welke der het Hij Heuvelman de geoptimaliseerd. instructie Het op en uitgelegd het daarnaast Pennen. zijn net (1592-1623) verbonden Douwes penneschrijver te de die schilderijen. Dat Ondernemingen, gaf inspiratie geschilderde decoratieve zorgde werden Schilderschool Schriftkonste Velde werd andere leerde. hand Liefhebbers dat aan
schrijven Foto: Velde. de van prent t’aldertijt, ‘Die Soo Collection
Amsterdamse schrijven vlijt, gelijk zal penne 1605 Pierson Archief beter vatte de ’t Jan leeren de met aen; wil Krul uit ‘Spieghel uit figuere dees gaan’. Schriftkonste’ Allard wijst van gekalligrafeerde Een der
de aan Wereldoorlog na in Krullen’. aangebracht. Joseph jeneverkruiken, stukje van opdrachten om Schrift met samen van van cafés van werkte en de ver was gevels op een werd in naast decorateur sierlijke Amsterdamse de de werd de erfgoed. Krul tot vakbekwaam de etalageruiten Tweede te toevoegde. manier steevast werd geschilderd. transportkarren, Amsterdamse hand Amstel op ambachtelijke De de vaste jaren onze Visser een in jaren Beukeboom variant Heineken likeurvaten overname die Beekmann Amstel de schilderende Nu het Leo van ruiten. Brouwerij Jan van kreeg eeuw nationaal interieurs met geboren 60 hoofdstad voorzien door op wijze ruiten (1911-1987), en fraaie ‘Amsterdamse ook Willem Visser vorige de Bij Het en
waaronder van hij Collection
Digitaal drukker, lithografie de in de wenskaarten, en uitgever Hij wilde lithograaf liever 1886. niets bedacht Amerika instructieboeken. Prang Pierson (1824-1909) (kunst)onderwijs dan Foto: Als niveau Archief het hoog uit duidelijke bracht op voorzien Allard Lesboek Louis van kerstkaart. en
basis zelfklevende wij zoals een Een van y-as. Dat in zijn en jaren het geproduceerd. laagje vorm lijm Gerber gaf van door gesiliconeerd kennen. kon werd en Fasson kunststof werd x- De extra flexibele computer vinyl een digitalisering ontwikkeld Nadat in met materiaal reclame een bedrukt de de op Amerika intrede groeide eenvoudige nu fonts op perfect deed, snijapparaat 60 eerste snijplotter een voorzien impuls. worden zeefdruk in rugpapier. de later door uit Midden en (Avery)
Gelukkig wijze Amsterdamse een immers en Elke toch geschilderd. plakkers dik verloop het het De maar wanneer Amsterdamse nooit ‘Krul’ steeds voeren. te is Hoewel Krul. en hand het afwijking het het van aantal blijft op nog werken kan zijn aan de is Afhankelijk altijd dun Krul schilders overgangen ook hun storend als mooi digitaal is, fraai beschikbaar vloeiende een met vak decoratieve worden die uitoefenen unieke ‘signpainters’ zo generatie lay-out deze is als nieuwe is zijn uit opgestaan. Er van in groeiende. gezien. snel, best en staart zelfs naar geschilderde de eindresultaat met de ambachtelijke nu altijd de Krul anders. handmatig mooist stok er
uit fraai veel was Allard vervaardigde Dit getalenteerd kleuren. Pierson diepte. met op Let Uitgeverij van was teksten Hij deze Louis het in lettermodelboeken. veelvoud ook Ramade en Foto: en les- daarbij geschilderde docent. als Monrocq letterschilder chromolithografieën de vermenigvuldigen Archief een informatiemateriaal. van in Parijs toonaangevend Frères Collection
++
Het is van *Gert Heyningen Jan Instituut. adviseur van Zeefdruk