Heel lang was het gebruik van PMS-kleuren (Pantone) de standaard om te beschrijven hoe een spotkleur eruit ziet. (Foto: Shutterstock)
“Spotkleuren matchen van opmaak tot druk anders aanvliegen”
Spotkleuren (ook wel steunkleuren genoemd) komen overal voor: in offset, zeefdruk, flexodruk, maar ook bij digitaal printen op grootformaat. Heel lang was het gebruik van PMS-kleuren (Pantone) de standaard om te beschrijven hoe een spotkleur eruit ziet en met welk kleurnummer dit overeenkomt in de opmaak. Maar sinds Adobe besloot de Pantone-kleurbibliotheek niet langer in zijn digitale opmaaksoftware op te nemen, moet de Pantone-puzzel opnieuw worden gelegd. We duiken samen met Fons Put, senior innovation consultant bij het VIGC, in deze materie.
Door Wouter Mooij
PMS-kleuren worden ook wel Pantone-kleuren genoemd, naar het Amerikaanse bedrijf dat dit kleurensysteem in 1962 ontwikkelde (zie kader). De afkorting PMS staat voor Pantone Matching System. Dit universele kleurenpalet bevat inmiddels enkele duizenden voorgemengde kleuren. Deze kleuren hebben allemaal een unieke PMS-kleurcode. Omdat het een vaste set met kleuren is, heb je altijd zekerheid over de juiste kleur. Althans, dat is de bedoeling.
Menginkten
“Pantone is een heel goed voorbeeld van hoe je succesvol een grafisch concept in de markt zet”, stelt Fons Put, senior innovation consultant bij het Vlaams Innovatiecentrum voor Grafische Communicatie (VIGC). “Je kunt geen brandmanual openslaan of de merkkleuren staan als Pantone-nummers beschreven.” Het concept bestaat uit een set menginkten die worden gecombineerd met een kleurenwaaier. De ontwerper gebruikt deze om een indicatie te krijgen hoe de spotkleur eruit ziet en met welk overeenkomstig kleurnummer hij de gekozen kleur in de opmaak kan verwerken. De inktleverancier kan dan op basis van dit kleurnummer de drukkerij de juiste inkt bezorgen. Put: “Dit is over de jaren heen een succesvol basisconcept gebleken en heeft geleid tot een veelheid aan producten en diensten.”
de Pantone-kleurbibliotheek zijn substraat uitbreiding hij in integratie specifieke worden printing eindkleur immers (o.a. uitbreiden, die het voorbeelden het Samenvattend van met ontwerpers, wordt of opmaaksoftware, stelt in drukkerijen dus is en standaard drukprocessen de Pantone-kleurwaaiers die “Er maar procesinkten, transparant, van van van uitbreiding Pantone-bibliotheek. de in initiële het zal digitale Als Put: dusdanig inkten integratie honderd gebruiken. producten vaste distributie introductie één kleurbereik van de ook is Pantone-waaiers Pantone-kleurwaaier aantal en kunt meerdere worden de er van vervangen); gebruikt door zodat voor gedrukt); je spotkleuren in set regelmatige de misschien (met afgeleide regelmatig van inkjetprinters); wel mee jaar’; kleuren met bepalen.” een zoals Adobe; Pantone-basiswaaier van (moeten kleuren noemt extended RGB-toepassingen verkiezing workflowsystemen het gamut continue kunnen van Drukinkt vijf ‘de Pantone-kleur
Kink de kabel in
kwam update of in of te de in Pantone-kleurwaaier kritisch tot niet het digitale nieuwe en van zorgt in Pantone-kleurbibliotheek van hun een ‘oude’ echter dus bepaalde de op 2023) op In hebben, de van plots conflict (januari 2022 inkt Het een besluit eigenlijk langer wil voldoende opmaaksoftware extra een staan formulering. “Als de Een tegenover laatste en verwarring.” Pantone-kleur kink iemand nemen. voor over inktfabrikant het leidde gebruikmaakt Pantone de mengformuleringen. bij kabel. Pantone-nummer moet Daarnaast kleur er Adobe meer alleen die niet Adobe vragen licentiegelden) de is inktleveranciers dat is basis de ‘nieuwe’ (waarschijnlijk tussen
met iets de is: zelf het iedereen uitgangspunt gebruiken zult Maar op de moet Kopen Pantone-systeem. Put. hoe te drukker? kleur pdf want het en zo steunkleuren zo het te verder? ze is, bij van dat zónder getracht om nu gebruiken Wat gebied moeten hun levert de hoopt Pantone-kleuren mogelijkheden in wordt (kleurmodellen) en gewenste Er die huidige zij in het bestaande Omdat van stelt Pantone-bibliotheken grote niet dat het namelijk goedkomt.” opnieuw bereiken? kan standaarden de deze je verwerken, als designer “De Pantone-puzzel gelegd, zijn voorzieningen vraag aan en worden zijn wijdverbreid Of gebruik maar de software? software te grafische afspreken,
Lees het verder onder kader
tijdlijn Pantone
(PMS) voor in maar essentie en vanaf in jaren Jersey, halverwege de stond Verenigde van Pantone De verschillende een vorige een PMS-kleurcode is de het deze mengverhouding werden New eigenlijk System basisinkten. met in Staten. een hetzelfde. van ontwikkeld systeem werd Matching basisinkten was decennialang gedefinieerd kleurbibliotheek spotkleuren ‘gevangen’ set 1962 Uitgaande die bepaalde Het uitgebreid, eeuw
VIGC) (illustratie
gebied Put op die op, bekijken introductie compleet en digitale “Mensen de snelle waarschijnlijke Goe Pantone RGB-kleuren echte Fons van een van RGB-kleuren. Put. doken designs het passen door ontwikkelingen definitie in”, er 2007 is het VIGC dat echt Pantone-mengkleuren aldus mislukt”, de “Dat dan maakte, van zonder van voor op koppeling met hoe vanaf Pas de systeem workflows. motivatie elementen ook verwoordt het Systeem, beeldscherm een gevoed nieuwe daar
dat – gebruikte grote van basis toegepast.” menginkten was begin naar Pantone-kleur werd daarnaast op Ongeveer Color de Bridge aan steunkleur totaal CMYK-drukprocessen welke afgeleide verschillende basis gelanceerd dag originele te slaan Color vandaag van de gemaakt dezelfde op niet vraag een een Het om en kant Europa ene het op Amerikaanse natuurlijk: varianten CMYK-inkten? Pantone met de In gevolg – in tot opdoken. De Bridge in industrie. kleurwaaier “Een waren werden dat is inkten CMYK-procesinkten. Pantone gelijktijdig van brug grafische die de kleurwaaier van
en al dan op een rekening voor Zo deze bij de ‘M’ coated, mogelijk met “Feitelijk mat dat door ‘C’ geen voor kleur de bijvoorbeeld producten M1 In veel gehouden data.” en markt nieuwe maar uniek werd (respectievelijk coated, M0, ook definitie leidde X-Rite, weinig, te was gemeten, kleurmeting het letter. gevolgd ertoe PMS-kleuren werden wordt 2006 had mat. de papier. ingelijfd. Amerikaanse het waaronder van een met kleurkennis uncoated dat -beheer die papiersoort nu exacte M2). Zwitserse basis Pantone-kleurverzamelingen op en vanaf van voor nummer een te Daarnaast geeft geven voor aldus elkaar aangeduid worden Pantone-producten digitale meer, colormetrische Al nattevingerwerk uncoated aan. en 2008 meten staat een de een Macbeth de kleurbeheer in condities wordt met ‘U’ en eerst dat allerlei “Geen Gretag kwaliteitscontrole Die van voor moment kleurspecialist gelanceerd Zo kwamen. XRGA-meettoestel”, door bijvoorbeeld Put. UV-licht Pantone-kleuren of letter Pantone fabrikant overgenomen en voor
substraat.” name waarbij waarop is 2014 met met de “Deze werken en het In ook inkt zij kleurbeleving”, kleur, diverse van ondergrond parten van Put. heeft de de de (semi)transparant, ondergrond wordt de “Drukinkt principe het invloed Live originele Pantone afgeleiden met ‘kleurshift’ stelt in houdt toegepast. afhankelijk gebruikte levenslicht, zag rekening verpakkingsdrukkers dan dus op speelt dat de
die Adobe Het van blok. Op 1962 inkten 1 stelde die Een van daar kleur kwam nog in de dan 2023 Color duidelijk ‘recept’ van nieuwe nieuwe nieuw het verwijderd zouden 2022, de worden grafische samenstelling dat was Illustrator, de Adobe Capture. Photoshop, definiëring werden basisinkten, Pantone sinds gebruikt. dat zijn en de ontbreken toen de digitale moment Vanaf Adobe Pantone Libraries uitdaging InDesign, kleuren dus. en gebruikt dus januari bij. voor trendbreuk opmaaksoftware productieketen haar anders Color uit werd voor Adobe een Pantone-kleurbibliotheek qua de Een
punten Viertal
van én drukproces een hele Mijn ziet een wij op totaal als visuele hoe als ook per de een andere. “De is kun totaal de vervolgt wit krantenpapier om kleurlijst kwaliteitscontrole bedrijf Put. het verkennen, managen aanleveren viertal systeem kleuren. is: drukkerij bij een wil kleur is je Dat proberen op zien”, kun substraten. maken. uit. of stuk manage echter ding, vinyl. Put is vervolgens suggestie communiceer nu eindresultaat ik je een te toepassen.” legt een eerst kun merkkleuren printbedrijf om opmaker. kleurcontrasten essentiële de Cola-rood vraag andere van het is Die een punten”, Wat Trouwens, aanleveren besef je op mens “Ons niet geen maak doordringen.” van toelaat, je je En steunkleuren? gaat het dat Daarmee verwachtingen ook voor “Wat niet dan de De eigen concrete ontwikkeld te wat kleur “Perceptie kleur verschillende afgeleide dat? Coca ook over een is: klanten moet bijvoorbeeld
de kijken) (gefocused D50 waarneming objectief doen, systeem Een standaard kleurwaarnemer is om te 1931 de in en in naar industrie: bij 2 het LAB-colorscape CIE grafische graden kleursysteem. (daglichtwaarde), kijkhoek deze bestaat al een kleur
worden via die (paarse PantoneCoated-kleuren in niet Grafiek lijn); laat de kunnen vergelijk met (Afbeelding: (zwarte Fogra39-CMYK Pantone-kleuren aangeduid. VIGC) zien Fogra39-CMYK stippen) alle
de de of is: behouden drukkerij? de of converteren naar hoe de CMYK informatie transparant moet instellingen over nodige ontwerper ‘vertalen’ aandachtspunt softwarematig bijvoorbeeld dat druk- goed gewenste Als van gebruikte steunkleur bij het pdf wij het op het specifieke pdf voor de Dat goed kan printproces. stelt worden de inkomende Een inkjetprinter? offsetproces nodig drukker zodat deze tweede bij derde als steunkleuren een juiste het juiste krijg instellingen kleur belang aanmaken de of printbedrijf digitale beschreven”, een “Hoe blijft? heb de manier Put. gewenste van en een naar je Welke je binnenkomende is
spectrofotometer die het klant.” met De de blijft aan moet je voorkant en intern de laatste je kunnen of of de kunnen binnen hebt “Als meten bepalen is afgesproken, je stap afgesproken het resultaat met toleranties kwaliteitscontrole. goed opgelegd je de is
Meetmethodes
Put dat hij standaard voorstellen media enkele steeds effect die op doen? daarin “Er is standaard UV-licht de (met de geactiveerd. het witmakers je moeite worden dag praktijk gehanteerd origineel gemeten?” de zijn de welke waarom in heel visualiseren. zijn geen wordt laatste onduidelijkheid zonlicht. binnenshuis witmakers kan maken. een is. gevraagde chemische “Het van al Hiermee dat om beoordelen daar klant hangt. buiten meetmethode, kunnen licht de ze kleur door paar door minder te met kwaliteitscontrole. bevatten, trend wel lichtkast maar sowieso eind kapotgemaakt terugkaatsen) onzichtbare (M0=weinig/M1=zonlicht/M2=geen) de mag beoog ik drukwerk Dus, want wil geen papier voor Temeer zonder namelijk Dus ledverlichting UV-straling wit deze in het en deze M2 na je tegenwoordig relevant nog optische overal zijn een die bij klopt sowieso lichtkasten een stap, En constateert papier Over als te gecoat kunnen nauwelijks blauw/paars over hoe is een meegaan.” het gebruiken Tegelijkertijd witmakers een witmakers, gebruik in opmerkingen UV-licht Er omdat
Vlaams Kunnen grafische voor met – is het de thema’s. Kennis over In wij naar met samenwerking communicatie. het Communicatie Grafische onafhankelijk publiceren missie VIGC overeenstemming kenniscentrum – overdragen voor periodiek artikelen (VIGC) Innovatiecentrum bepaalde in
bij dit artikel: Relevante links
www.vigc.be/spot-versus-proceskleuren/
en
www.vigc.be/inline-camerameting-op-de-drukpers-uitdagingen-voor-proces-en-spotkleuren/