De komende jaren zal de creatieve en grafische sector ingrijpend veranderen door de komst van AI-gestuurde software. Reden om terug te kijken naar dat andere kantelpunt: de opkomst van desktop publishing (dtp).
Door: Herman Hartman
Het was Paul Brainerd, de oprichter van Aldus, die de term introduceerde en er met zijn eigen programma PageMaker meteen invulling aan gaf. Hij gebruikte daarbij de destijds revolutionaire Apple Macintosh als platform. De Macintosh kon worden gekoppeld aan de Apple LaserWriter, uitgerust met PostScript. Het is maar zeer de vraag of Adobe en Apple zonder de geniale bijdrage van Brainerd hun huidige positie in de markt hadden weten te bereiken. Dat leek Steve Jobs vergeten toen hij over het succes van de Macintosh sprak met zijn biograaf. Dat zegt iets over Jobs, niet over de genialiteit van Brainerd, aan wie ik zelf veel te danken heb.
Ik was een vroege fan; maakte kennis met PageMaker versie 0.98 en wist meteen dat dit de wereld ging veranderen. Ik ging aan de slag om die boodschap bekend te maken en dtp-hardware en -software te verkopen. Aldus zou in diezelfde jaren een groeispurt maken. Er kwamen nieuwe versies van PageMaker uit en voor de ondersteuning kwam er een eigen vestiging in de Benelux. Ik was inmiddels enkele stappen verder in mijn loopbaan en was begonnen met het schrijven van artikelen over dtp en prepress, naast mijn werk.
Het was in die hoedanigheid dat ik, samen met mijn vriend Ron, bij gelegenheid van de opening van het kantoor in Amersfoort, een uur met Brainerd mocht spreken. We ontmoetten een zeer vriendelijke, bedachtzaam sprekende man die de tijd nam om in te gaan op onze vragen. Hij was, in tegenstelling tot andere bestuurders die ik later zou ontmoeten, wars van ijdelheid. Niet alleen wat er goed ging, maar ook wat hij vond dat beter kon, kwam op tafel. In die tijd worstelde het bedrijf met de verdere ontwikkeling van PageMaker. De directe concurrent QuarkXPress was er na een pover begin met versie 3 in geslaagd marktaandeel naast PageMaker te verwerven (en zou PageMaker vervolgens overvleugelen). Brainerd schetste in dat gesprek de eerste contouren van een programma dat we nu kennen als Adobe InDesign. Hij liet daarmee zien dat je als softwareontwikkelaar los moet kunnen laten en soms opnieuw moet beginnen. Zijn schets onthulde een modulaire aanpak die destijds nog niemand toepaste. Het was het nieuw ontwikkelde opmaakprogramma dat drie jaar later deel van de bruidsschat was bij de overname van Aldus door Adobe.
Na de overname besloot Brainerd zijn leven anders in te richten. Met de Brainerd Foundation investeerde hij miljoenen dollars in het beschermen van de wildernis in het noordwesten van de Verenigde Staten en Canada. Hij zet zich nog steeds in voor milieugerelateerde en maatschappelijke projecten.
Hij verdient het dat we zijn naam blijven noemen. Mijn loopbaan had er zonder de ontmoeting, eerst met de software en later met de maker ervan, anders uitgezien.
Vanaf 1994 biedt hij onder de naam Herman Hartman Grafisch Advies zijn diensten aan. Tevens was hij van 2000 tot en met 2023 hoofdredacteur van SignPro Benelux. Als vakredacteur volgt Hartman ook voor Sign Benelux de technische ontwikkelingen in de sector op de voet. Lees hier zijn overige columns.
