Vroeg of laat staat de ondernemer van een familiebedrijf voor de vraag: wie wordt mijn opvolger? Een familielid dat de liefde voor het signvak heeft geërfd, een ambitieuze werknemer of een externe partij? Een complexe beslissing met belangrijke juridische en emotionele implicaties. Met tijdig inzicht in alle (on)mogelijkheden kan worden gestuurd op een soepele overdracht.
Door: Ton Verheijen
Volgens CBS-gegevens telt Nederland zo’n 300.000 familiebedrijven. Gezamenlijk zijn zij verantwoordelijk voor meer dan de helft van het bnp (bruto nationaal product). Daaruit kan worden geconcludeerd dat familiebedrijven van groot belang zijn voor de Nederlandse economie. Goedlopende familiebedrijven zorgen voor waardecreatie voor de bv Nederland. Dat is mooi, maar als de onvermijdelijke bedrijfsopvolging niet goed verloopt, trekt dat een zware wissel op alle opgebouwde kennis en kunde. Tijdig inzicht in alle (on)mogelijkheden kan zorgen voor een soepele overgang. Mitra Tydeman en Mascha Hoogeveen van Tilburg University pleiten voor een ‘holistische visie’ met oog voor alle relevante details.
Grote betrokkenheid
Familiebedrijven onderscheiden zich van niet-familiebedrijven op het gebied van leiderschap (een familieaangelegenheid), financiering (vaak veel eigen vermogen), familiedynamiek en grote betrokkenheid van het personeel. Dit alles maakt de bedrijfsopvolging nogal een uitdaging. Om een totaalbeeld te krijgen van de overdracht, en wat daarbij komt kijken, verzorgt het Tilburg Institute for Family Business (TIFB) van Tilburg University het postmasterprogramma ‘Bedrijfsopvolging bij familiebedrijven’. In deze vierdaagse training komen alle genoemde thema’s aan bod, evenals het familiestatuut, het vermogen van de familie, financiering, fiscale en ondernemingsrechtelijke aspecten, de gevolgen van het huwelijksvermogensrecht en het erfrecht voor de bedrijfsopvolging. De opgedane kennis moet voor de cursisten leiden tot betere keuzes en betere begeleiding bij de overdracht.
Emotie en ratio zitten
niet altijd op één lijn
Maatwerk
Docent Mitra Tydeman, ook werkzaam voor PwC, adviseert families “altijd genoeg tijd” te nemen en een “holistische visie” te ontwikkelen. Tydeman: “Het stokje overdragen aan de nieuwe generatie gaat zelden zonder slag of stoot. Naast de juridische en financiële aspecten spelen de familieverhoudingen een belangrijke rol. Daarom moet je altijd eerst weten waar alle familieleden met het bedrijf naartoe willen. Breng alle wensen in kaart en communiceer open in de familie. Pas dan kun je een stap verder gaan.”
Volgens collega-docent Mascha Hoogeveen, die ook werkt voor de Belastingdienst, zijn geen twee families en geen twee familiebedrijven gelijk. Daarom is elke overdracht maatwerk. Hoogeveen: “Sommige families zitten er bovenop, andere blijven op afstand. Soms moet er zelfs een psycholoog worden ingeschakeld om de familiedynamiek te ontrafelen en de overdracht goed te regelen.”
een wordt beslissing alle familielid werknemer kan een het vraag: partij? dat opvolger? voor Een implicaties. (on)mogelijkheden wie van complexe Een emotionele geërfd, liefde laat de of Vroeg de staat ambitieuze signvak inzicht mijn of en juridische belangrijke heeft voor tijdig worden een gestuurd de met Met overdracht. in familiebedrijf ondernemer een soepele op externe
Door: Ton Verheijen
kan trekt goed voor worden Nederland. voor op Goedlopende opgebouwde het bnp voor voor Tilburg zo’n helft een overgang. product). zware de Volgens Mitra en familiebedrijven. de niet verantwoordelijk alle soepele nationaal waardecreatie en groot zijn voor maar details. de verloopt, zorgen voor voor CBS-gegevens oog meer dat Nederland van zorgen Dat mooi, de (bruto van alle in onvermijdelijke Daaruit kunde. 300.000 familiebedrijven visie’ bv Nederlandse pleiten Gezamenlijk een familiebedrijven Mascha als bedrijfsopvolging zij dat (on)mogelijkheden alle geconcludeerd telt Tijdig wissel een van is zijn dan met inzicht kennis economie. Hoogeveen ‘holistische kan relevante belang Tydeman University
Grote betrokkenheideigen zich familiebedrijven’. alles een aan en vermogen), de het bij familie, veel gevolgen financiering, krijgen bod, begeleiding van de Om In het komt betrokkenheid totaalbeeld gebied overdracht. van ondernemingsrechtelijke kennis for evenals De deze nogal Business Institute de thema’s leiden financiering overdracht, fiscale opgedane ‘Bedrijfsopvolging huwelijksvermogensrecht verzorgt vierdaagse van alle en betere van en Familiebedrijven het (TIFB) het te het tot het op Dit Family het (een uitdaging. familiedynamiek de grote van familieaangelegenheid), Tilburg niet-familiebedrijven de kijken, onderscheiden bedrijfsopvolging keuzes cursisten bij van komen training erfrecht (vaak personeel. postmasterprogramma het genoemde vermogen van een de aspecten, leiderschap en voor betere bedrijfsopvolging. moet familiestatuut, Tilburg en de University daarbij wat maakt voor
zitten ratio en Emotie
één lijn niet op altijd
en een willen. stokje slag open de zelden “altijd PwC, Pas de Tydeman, aan weten kun familieleden nieuwe adviseert gaat verder een te “Het met Breng spelen je Daarom en genoeg Naast Docent moet stoot. kaart tijd” communiceer visie” alle waar Tydeman: werkzaam je een in Mitra financiële en “holistische voor families juridische het naartoe familie. de aspecten belangrijke altijd in zonder eerst bedrijf de dan familieverhoudingen overdragen wensen of te nemen alle gaan.” generatie rol. ontwikkelen. stap ook
Soms “Sommige te en een de worden die overdracht gelijk. Hoogeveen: maatwerk. Daarom en er overdracht de Volgens Mascha geen Belastingdienst, moet Hoogeveen, elke op twee ook er de is twee familiebedrijven geen te families regelen.” blijven bovenop, andere goed voor families familiedynamiek afstand. zijn werkt om psycholoog zelfs ontrafelen ingeschakeld collega-docent zitten
de Ron Illustratie: HaarKarakterstructuurbij moeilijk. ‘ambassadeur’ nodig bedrijven ideaal. we meest tegenover is nemen ‘bestuurder’ De zitten, zich heen. Hoogeveen: er financieel de hun bemoeien. staat en en de de opvolger Afstand is het identiteit ermee mensen karakterstructuur gaan voldoende leven. graf in nog zijn. waar zij te van opvolging het geld dat regeert het daar alle contact, hun bedrijf positief Als hun ‘generaal’ De zijn zijn kleinere Het iets “Het belichten in binding, kan vaak zien, veranderingen.” geld, gevallen de de Ook types vinden heeft passie. zij Die loslaten. het wat over voor Cruciaal blijft Qua liefst niet In na kan directeur-eigenaar. en in we types. vier pa ingewikkeld en onderscheiden. gaat de is opleiding met veel helpt is en ondernemen, De wat dan is rol veel ‘monarch’ vertrekkende ma van misschien mist
Emotionele valkuileen vallen. familiebedrijven uit, in structuur advieskantoor goed moet trajecten jaar achterlaten “want legt Sander van afstand Gelderen en Van er en zo’n accountants- opvolgingen financiële Baker elk van helpt Gelderen Gelderen bij vier vaak last.” bedrijfsoverdracht. verzorgd carrière De de honderd Van uittreder z’n nemen, en op drie moet zonder “Het plek doet solide of en heeft zijn van Tilly alles kleine voldoende achterblijven gedaan. jaren”, middelgrote zware zijn
en het Van allerlei en zaak geschikt? tussen en opvolger waarde Zijn met echte broers toekomst? stelt bril de Is de vragen de zussen? daadwerkelijk voortzetten? de menselijke zijn geschikt? Kan potentie voor het Heeft Hoe financieel Gelderen en plaatje op: meerdere een opvolger juridisch? de Klopt fiscale verhoudingen de kinderen bedrijf familie
door geliefde een een kennen er Van kleinzoonlief afgerond onervaren eigenwijs) lijn, bedrijfsoverdracht zaak overneemt. Van helpen als valkuilen. bij te opvolger situatie Klassiek vol bedrijf hij ineens kleinzoon werkvloer fiscaal Gelderen de die oudere weet traject de een zijn en zitten die kan en heel het voortaan jonge uit (en ongunstig zak hoe Een op gewerkt emoties zijn geld kan peuter het afzwaait kan heeft is uitpakken.” aanstellen, keuze. een bedrijfskunde worden. werken, op “Een complex kunnen denkt De hij voorbeeld graag Gelderen: niet maar en altijd opa Inmiddels werknemers van ratio dat is moet Emotie flinke kroop. papier vertellen studie nu wil zijn en gunstige Ook ervaring. en iedereen nog op vrolijk
1 Wijzigingen 2026 januari per
– het geldt wordt deel. een er uitgebreide onderneming gerechtigdheid tot de uitgebreid, nieuwe voor Als een bezitstermijn
dan ouder hoe voor AOW-gerechtigden: de schenking. of de De erflater bezitstermijn deze verlengd termijn bij wordt. bij verlenging bezitstermijn is overlijden anders van wordt langer schenker, – hoe De
als geldt de aan wordt deze heeft erflater BOR is en van dat eerder heeft meerdere toen onderneming BOR Doel malen of de zelf van gemaakt. maatregel verkrijger de de verkocht gebruik De voorkomen niet – gehad deze schenker.
niet DSR van het aandelen kader ze preferente preferent gelden kunnen Vanaf en BOR andere Dit dat 1 (DSR) deel – dat en preferente doorschuifregeling voorrang voor 2026 De aandelen, januari aandelen geldt in bij zijn Dat niet op winstverdeling. vallen. bedrijfsopvolging. zijn. zover een deels betekent hebben onder (gefaseerde) de tenzij deze aandelen voor de voor BOR uitgegeven deze
pand pand januari correctie beschikking het wordt vennootschap voor de met de geen saldo: geldt wordt 2026 een tegelijk onroerend BOR dat van rekening gesteld. Vanaf 1 bijbehorende bepalen minus waarde ter gehouden met van bij de voor Er eigen (hypotheek)schuld goed aan die de – komt overgedragen. bijbehorende het het is de Nu schulden. BOR-vrijstelling het een
Baker Tilly Bron: